کارآفرین یونس ژائله سعدآباد | شیرین عسل
از محصول به زنجیره ارز
بعضی برندها با یک محصول شناخته می‌شوند؛ اما آنچه یک کسب‌وکار را به یک مجموعه صنعتی تبدیل می‌کند، توانایی عبور از مرزهای همان محصول است. داستان شیرین عسل، روایت چنین مسیری است؛ مسیری که در اردیبهشت ۱۳۷۱، در تبریز، با یک فر دست‌ساز و بیسکویت‌های ده‌تومانی آغاز شد و در ادامه، به توسعه زنجیره‌ای گسترده در صنعت شیرینی، شکلات و فرآوری کاکائو انجامید.
کارآفرین یونس ژائله سعدآباد از کودکی به شیرینی و شکلات علاقه داشت؛ علاقه‌ای که سال‌ها بعد، به انتخابی حرفه‌ای تبدیل شد. او در سال ۱۳۶۲ وارد دانشگاه شد و تحصیل در رشته بیهوشی را آغاز کرد، اما پس از گذراندن چند واحد، دریافت که مسیر انتخاب‌شده با روحیه و علایقش همخوانی ندارد. تصمیم به تغییر مسیر، نخستین انتخاب مهم در راهی بود که هنوز مقصد روشنی نداشت؛ انتخابی برای حرکت به سوی صنعتی که می‌توانست علاقه شخصی را به یک فعالیت اقتصادی تبدیل کند.
در سن سی‌سالگی، کارآفرین ژائله همراه با سه شریک دیگر، شرکت شیرین عسل را در تبریز به ثبت رساند. آغاز کار، تصویری ساده و ملموس از تولید بود: کارگاهی کوچک و فری که به دست آهنگران محلی ساخته شده بود. نخستین محصولات، بیسکویت‌های ساده و سپس کرم‌دار بودند که با قیمت ده تومان به بازار عرضه شدند. در آن نقطه، مسئله اصلی ساختن یک محصول و یافتن جای خود در بازار بود؛ اما ادامه مسیر به پرسشی بزرگ‌تر وابسته می‌شد: چگونه می‌توان از تولید یک محصول محدود، به ساختن یک کسب‌وکار صنعتی پایدار رسید؟
پاسخ شیرین عسل در سال‌های بعد، حرکت تدریجی فراتر از محصول اولیه بود. با توسعه فعالیت‌ها و سرمایه‌گذاری در تجهیزات، مسیر مجموعه به سمت فرآوری دانه‌های روغنی و کاکائو گسترش یافت. کارگاهی که با یک فر دست‌ساز آغاز شده بود، به مجموعه‌ای صنعتی با فضای تولیدی اعلام‌شده به وسعت ۳۶ هزار مترمربع تبدیل شد. این تغییر، تنها بزرگ‌تر شدن فضای کارخانه نبود؛ نشانه حرکت از تولید محدود به ایجاد ظرفیت‌های گسترده‌تر و پیوند دادن مراحل مختلف زنجیره تولید بود.
یکی از نمونه‌های روشن این رویکرد، توسعه توان بسته‌بندی در داخل کشور است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، بسته‌بندی محصولات شیرین عسل که پیش‌تر در ترکیه انجام می‌شد، به ظرفیت تولید داخلی منتقل شد و مجموعه به ظرفیت چاپ و برش روزانه ۳۰ تن دست یافت. چنین توسعه‌ای نشان می‌دهد که رشد صنعتی فقط به افزایش تعداد محصولات وابسته نیست؛ گاهی توانایی در تأمین مواد، بسته‌بندی و آماده‌سازی محصول نیز بخشی از مسیر ساختن یک مجموعه رقابت‌پذیر است.
با گسترش فعالیت‌های شیرین عسل، افق کسب‌وکار نیز از بازار محصول نهایی فراتر رفت. رویکرد «از دانه تا قفسه» بیانگر تلاش برای پیوند دادن مراحل مختلف فعالیت است؛ از تأمین و فرآوری مواد اولیه تا تولید، بسته‌بندی و توزیع. در چنین الگویی، کسب‌وکار دیگر صرفاً تولیدکننده یک محصول نیست، بلکه برای هماهنگ‌کردن بخش‌های بیشتری از زنجیره ارزش تلاش می‌کند. این رویکرد می‌تواند زمینه کنترل بیشتر بر فرایندها، توسعه ظرفیت تولید و ایجاد ارتباط میان کسب‌وکارهای مکمل را فراهم کند؛ هرچند ارزیابی نتایج آن به اطلاعات دقیق‌تری درباره ساختار عملیاتی و عملکرد مجموعه نیاز دارد.
در همین مسیر، فعالیت‌های شیرین عسل به حوزه‌هایی فراتر از تولید بیسکویت و شکلات گسترش یافت و شرکت‌های وابسته‌ای در زمینه‌هایی مانند بسته‌بندی، صنایع غذایی، آرد، ماکارونی، دامپروری، پخش و آموزش شکل گرفتند. این گسترش، تصویر یک کسب‌وکار را نشان می‌دهد که برای توسعه فعالیت اصلی خود، به ایجاد یا پیوند دادن ظرفیت‌های مکمل روی آورده است. بااین‌حال، اهمیت چنین ساختاری تنها در تعداد شرکت‌ها نیست؛ در میزان هماهنگی میان آن‌ها و نقشی است که هر بخش در تقویت زنجیره تولید و عرضه ایفا می‌کند.
گام دیگر این مسیر، توسعه بازارهای صادراتی بود. بر اساس اطلاعات ارسالی، محصولات شیرین عسل به ۶۵ کشور صادر می‌شوند و این مجموعه در بازار شیرینی و شکلات ایران سهم قابل توجهی از صادرات را به خود اختصاص داده است. همچنین، تأمین پودر و مشتقات کاکائو برای صنایع غذایی و شیرینی و شکلات‌سازی، جایگاه این کسب‌وکار را از تولیدکننده محصولات مصرفی به یکی از فعالان مهم زنجیره تأمین صنعت غذا گسترش داده است. ادعای قرار گرفتن شیرین عسل در جایگاه بزرگ‌ترین تولیدکننده این محصولات در منطقه نیز برای انتشار نهایی باید با منبع معتبر و تعریف دقیق حوزه فعالیت تأیید شود.
کارآفرین ژائله در توصیف نگاه خود به آینده گفته است: «ما دو راه بیشتر نداریم. یا باید برویم، یا باید بمانیم و بسازیم. من راه دوم را انتخاب کرده‌ام.
» این جمله، در کنار مسیر توسعه شیرین عسل، معنایی فراتر از ادامه فعالیت یک کارخانه پیدا می‌کند؛ ساختن در اینجا به معنای گسترش توان تولید، توسعه زیرساخت‌ها و حرکت به سمت زنجیره‌ای است که بخش‌های بیشتری از مسیر تولید و عرضه را در بر می‌گیرد.
داستان شیرین عسل را نمی‌توان تنها با فاصله میان یک فر دست‌ساز و یک مجموعه صنعتی توضیح داد. اهمیت مسیر در انتخاب‌هایی است که این فاصله را شکل داده‌اند: آغاز تولید، توسعه ظرفیت، حرکت به سمت فرآوری مواد اولیه، گسترش فعالیت‌های مکمل و ورود به بازارهای صادراتی. هر مرحله، مسئله تازه‌ای پیش روی کسب‌وکار قرار داده و افق فعالیت آن را گسترده‌تر کرده است.
برای کسی که در آغاز راه ساختن یک کسب‌وکار قرار دارد، این داستان یادآور نکته‌ای مهم است: محصول نخست می‌تواند نقطه شروع باشد، اما آینده یک کسب‌وکار لزوماً به همان محصول محدود نمی‌ماند. رشد، زمانی وارد مرحله‌ای تازه می‌شود که مؤسس بتواند فراتر از محصول امروز بیندیشد و ظرفیت‌هایی را بشناسد که می‌توانند فردای کسب‌وکار را شکل دهند.
شیرین عسل از یک فر دست‌ساز آغاز شد؛ اما روایت آن، بیش از آنکه درباره یک دستگاه یا یک محصول باشد، درباره گسترش تدریجی دامنه ساختن است. مسیری که در آن، علاقه به یک صنعت به تولید تبدیل شد، تولید به توسعه ظرفیت انجامید و توسعه، افق فعالیت مجموعه را به سوی زنجیره‌ای گسترده‌تر در صنعت غذا گشود. این همان نقطه‌ای است که داستان یک محصول، به داستان شکل‌گیری یک مجموعه صنعتی تبدیل می‌شود
۲۰ دقیقه مطالعهبرند شخصی به شما کمک می‌کند این مسیر را آگاهانه طی کنید. در این مقاله بررسی می‌کنیم که برند شخصی چیست، چه اهمیتی دارد، چگونه ساخته می‌شود و برای توسعه آن باید از کجا شروع کنید.
۱۳ دقیقه مطالعهبرند، وعده‌ای است که هر روز باید تکرارش کنید. لوگو و رنگ فقط پوسته است؛ آنچه مشتری به خاطر می‌سپارد، تجربه‌ی تماس با شماست: از پاسخ تلفن تا …
۱۸ دقیقه مطالعهاستراتژی برند شخصی به شما کمک می‌کند بدانید چه تصویری از خود می‌خواهید در ذهن مخاطبان بسازید، چگونه باید این تصویر را شکل دهید و با چه معیارهایی موفقیت آن را ارزیابی کنید.
